29 აპრილს, პარლამენტის პლენარული სხდომა ჯანდაცვის მინისტრის მიხეილ სარჯველაძის ინტერპლეციით დაიწყება. მინისტრი ინტერპელაციის ფორმატში ფრაქციამ “საქართველოსთვის“ დაიბარა.
სარჯველაძეს პასუხის მისაღებად 24 შეკითხვა გადაეგზავნა. ფრაქცია “საქართველოსთვის“ ჯანდაცვის მინისტრისგან პასუხს შემდეგ კითხვებზე ელის:
- თქვენი პოზიციის თანახმად, დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის სამკურნალო ახალი პრეპარატების ეფექტიანობა “არაერთგვაროვანი ინფორმაციის“ საფუძველზე ჯერ ვერ დასტურდება. რაც ფაქტობრივად წამლის სახელმწიფო ბიუჯეტით დაფინანსებაზე თქვენი უარის საფუძველია. ამავდროულად, ყოველდღიურად უარესდება დაავადების პროგრესით გამოწვეული ბავშვების მდგომარეობა. მშობლები და გარკვეული სპეციალისტები მკაფიოდ აცხადებენ, რომ რიგ ქვეყნებში უკვე დანერგილი ახალი ტიპის თერაპიები მნიშვნელოვნად ანელებს დაავადების მიმდინარეობას, მათ შორის სავარძელში გადასვლის ეტაპს გარკვეული პერიოდით. თუმცა სახელმწიფოს გადაწყვეტილება ეფუძნება სამეცნიერო სკეპტიციზმს მაშინ, როცა მშობლები და ექიმების ნაწილი ითხოვენ თუნდაც იმ მცირე შანსის გამოყენებას, რომელიც შესაძლოა დაავადების პროგრესის შენელებას უზრუნველყოფდეს. ამ პირობებში, სად გადის ზღვარი სიფრთხილესა და პასუხისმგებლობისგან თავის არიდებას შორის?
- ონკოპაციენტების მკურნალობის სახელმწიფო პროგრამის ბიუჯეტი ნამდვილად შთამბეჭდავია და მუდმივად ზრდადი. გარკვეული მიმართულებები (ქიმიო, სხივური და ჰორმონოთერაპიები) კი თითქოს სრულად იფარება. მიუხედავად ამისა, პაციენტებისთვის მაინც უდიდეს გამოწვევად და ფინანსურ ტვირთად რჩება მკურნალობის სრული კურსის გავლა. რატომ იწურება სწრაფად რეფერალური პროგრამის ფარგლებში გამოყოფილი ლიმიტები და რატომ უწევთ პაციენტებს მაინც ჯიბიდან დიდი ფინანსური ხარჯების გაწევა, როგორც მაღალტექნოლოგიურ კვლევებზე, ისე მედიკამენტებზე და რა ფაქტორებმა განაპირობა აღნიშნული პრობლემა?
- საქართველოს მოქალაქეთა ონკოპაციენტების მნიშვნელოვანი ნაწილი კვლავ საზღვარგარეთ მკურნალობას ამჯობინებს, როგორც საკუთარი სახსრებით, ასევე სახელმწიფოს ფინანსური დახმარებით (ჯანდაცვის სამინისტროს, მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტიდან). უკავშირდება თუ არა ეს პრობლემა ინოვაციური მეთოდების მიუწვდომლობას, პროგრამული მედიკამენტების დაბალ ხარისხს, რომელსაც გართულებების მაღალი რისკი ახასიათებთ, ჯანდაცვის სისტემისადმი უნდობლობას?
- ონკოპაციენტებისთვის მკურნალობის კურსის დასრულების შემდგომ საჭირო მაღალტექნოლოგიური და კლინიკო-ლაბორატორიული დიაგნოსტიკური კვლევების დაფინანსება ფრაგნენტული ხასიათისაა, რაც ბენეფიციარების დიდი ნაწილისთვის დიდი ფინანსური ტვირთვია და ზღუდავს მის შესაძლებლობას ჩაიტაროს სრულფასოვანი დიაგნოსტიკური კვლევები. ეს ფაქტორი ცალსახად ნეგატიურად აისახება მკურნალობის ეფექტიანობასა და დაავადების პროგნოზზე. განიხილება თუ არა აღნიშნული მიდგომის ტრანსფორმაცია ისეთი ინტეგრირებული მოდელისკენ, რომელიც უზრუნველყოფს ონკოპაციენტებისთვის სრულყოფილი, უწყვეტი და კომპლექსური სამედიცინო მომსახურების მიწოდებას გამოჯანმრთელებამდე?
- გთხოვთ, განმარტოთ, სრულად ფინანსდება თუ არა შშმ პირებისთვის დიაგნოსტიკური და კლინიკო-ლაბორატორიული მომსახურებები საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლებში სტატუსთან დაკავშირებული საჭიროებების მიხედვით?
- რამდენად უზრუნველყოფს სამინისტრო შშმ პირთა, მათ მშობელთა/ მეურვეთა დასაქმების ხელშეწყობის საკითხს? გთხოვთ, გვითხრათ რამდენი იყო პროგრამის ბიუჯეტი (ბოლო 3 წელი), მოგვაწოდეთ პროგრამაში ჩართული ორგანიზაციების რაოდენობა და დასაქმებული შშმ პირების რაოდენობა.
- რა პროცედურებითა და მექანიზმებით ხდება სამინისტროს მიერ შშმ პირთათვის დამხმარე საშუალებების შესყიდვა (ელექტრონული ტენდერი, პირდაპირი შესყიდვა) და მიწოდება?
- რომელი მოდელის საფუძველზე ხდება შშმ პირის სტატუსის მინიჭება საქართველოში?
- თუ მიმდინარეობს ბიოფსიქოსოციალურ მოდელზე გადასვლის პროცესი-რა ეტაპზეა აღნიშნული რეფორმა? რა ღონისძიებებია განხორციელებული დღემდე? რა ვადებში იგეგმება მისი სრული დანერგვა?
- გთხოვთ, წარმოადგინოთ იმ დამხმარე საშუალებების ჩამონათვალი, რომლებსაც აფინანსებს სახელმწიფო შშმ პირებისთვის. მიუთითეთ: თითოეული დამხმარე საშუალების პროგრამებით გათვალისწინებული წლიური ლიმიტი/ რაოდენობა; დამხმარე საშუალებების მიმღებ ბენეფიციართა წლიური რაოდენობა კატეგორიების მიხედვით.
- გთხოვთ, წარმოადგინოთ ინფორმაცია, ფლობთ თუ არა ქვეყნის მასშტაბით, კონსოლიდირებულ მონაცემებს რეპროდუქციული ჯანმრთელობის მდგომარეობის, მათ შორის უნაყოფო წყვილების რაოდენობის შესახებ და აღნიშნული ჯგუფიდან რამდენ ბენეფიციარს არა აქვს მისაწვდომობა აუცილებელ დიაგნოსტიკურ კვლევებზე?
- ქვეყანაში არსებული დემოგრაფიული კრიზისის მოცემულობაში, რეპროდუქციული ჯანმრთელობის მიმართულება სამწუხაროდ არ არის სათანადოდ პრიორიტეტული და არ ძლიერდება შესაბამისი აქცენტები აღნიშნულ სფეროში. იგეგმება თუ არა ჯანდაცვის სამინისტროს მხრიდან კონკრეტული პროგრამების ამოქმედება რეპროდუქციული ჯანმრთელობის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის გასაუმჯობესებლად?
- 2026 წლის პირველი კვარტლის მონაცემებით, რეფერენტული ფასები განსაზღვრულია 7 000 მედიკამენტზე, ანუ ათასობით წამლის ფასზე დაწესებულია ზედა ზღვარი. რეფერენტული ფასწარმოქმნის მექანიზმის მიზანია მედიკამენტების ფასების რეგულირება და შედეგად, ხარისხიანი მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობის ზრდა, განსაკუთრებით პროგრამაში ჩართული წამლების შემთხვევაში. თუმცა, რეალურად მედიკამენტებზე შეზღუდული ხელმისაწვდომობა კვლავ რჩება ნომერ პირველ პრობლემად ჩვენი ქვეყნის მოქალაქეებისთვის, მათ შორის მიზნობრივი ჯგუფების წევრებისთვისაც კი. ბევრი პენსიონერი და სოციალურად დაუცველი ადამიანი იძულებულია მათი კუთვნილი პენსია და სოციალური დახმარება სრულად დახარჯოს წამლების შესაძენად. რეფერენტული ფასების მექანიზმი რატომ ვერ უზრუნველყოფს ეფექტიან, სტაბილურ და სრულფასოვან ხელმისაწვდომობას?
- როგორც ქვეყნის ჯანდაცვის პოლიტიკის მთავარი განმსაზღვრელი პირი, თვლით თუ არა, რომ საქართველოში ფარმაცევტულ ბაზარს ახასიათებს ოლიგოპოლიური სტრუქტურა, სადაც რამდენიმე მსხვილი მოთამაშე აკონტროლებს ბაზრის მნიშვნელოვან ნაწილს და მათი გავლენა განსაზღვრავს წამლების ფასებს, ხელმისაწვდომობას და მარეგულირებელი პოლიტიკის პირობებს?
- 2022 წლის 1 ნოემბრიდან საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლებში ამოქმედდა კლინიკების დაფინანსების ახალი მოდელი -DRG სისტემა, რომელიც მიზნად ისახავდა პაციენტებისთვის ხარისხიანი სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაზრდას დამატებითი ფინანსური ხარჯების (თანაგადახდები, ექიმის ჰონორარები და სხვა) გარეშე. თუმცა, DRG სისტემის დანერგვის შემდეგ დაფიქსირდა კლინიკების მხრიდან სერიოზული პრობლემები ტარიფებთან დაკავშირებით, რამაც რამდენიმე დაწესებულებას აიძულა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის დატოვება. DRG სისტემის ამოქმედებიდან ტარიფების გადახედვა არ განხორციელებულა, მიუხედავად ქვეყნის მძიმე სოციო-ეკონომიკური გამოწვევებისა და სამედიცინო მომსახურების გაძვირების რეალური ფაქტისა.
გთხოვთ, წარმოადგინოთ დეტალური ინფორმაცია შემდეგ საკითხებზე:
ა) ჩაუტარდა თუ არა DRG პროგრამას აუდიტი და რა შედეგები გამოიკვეთა?
ბ) რა კონკრეტული ბარიერები გამოვლინდა კლინიკებისა და პაციენტების მხრიდან?
გ) გადაიხედება თუ არა ტარიფები, რათა უზრუნველყოფილი გახდეს პროგრამის სანდოობა, კლინიკების ფუნქციონირების მდგრადობა და პაციენტებისთვის ხარისხიანი სერვისის უწყვეტი მიწოდება?
- არსებობს თუ არა ოფიციალური სტატისტიკური მონაცემები, რომლებიც ასახავს ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში ქვეყნიდან გასული იმ ოჯახების რაოდენობას, რომელთა გადაწყვეტილება უკავშირდება მაღალი ხარისხის ჯანდაცვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობის შეზღუდვას და რა ძირითადი ფაქტორები განაპირობებს აღნიშნულ ტენდენციას?
- ბოლო სამი წლის განმავლობაში რამდენმა პირმა მიმართა საზღვარგარეთ მკურნალობის დაფინანსებას? მათ შორის რამდენი განაცხადი დაკმაყოფილდა? რა არის ჯამური დაფინანსების მოცულობა? რა არის საშუალო დაფინანსება ერთ პაციენტზე? გთხოვთ აქვე წარმოადგინოთ იგივე მონაცემები შშმ სტატუსის მქონე პირების შესახებ.
- საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის №36 დადგენილების ფარგლებში გეგმიური ამბულატორიული მომსახურების მოცულობის, დაფინანსების მეთოდოლოგიისა და ანაზღაურების წესის, ასევე შედეგზე დაფუძნებული ანაზღაურების მეთოდოლოგიის დანერგვის ადმინისტრირებისთვის გასატარებელ ღონისძიებათა შესახებ“ ცვლილებების შეტანის თაობაზე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2025 წლის 30 აპრილის №9/ნ ბრძანების საფუძველზე პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებებს დაევალათ აღნიშნული ნორმატიული აქტით განსაზღვრული კრიტერიუმების დაკმაყოფილება, იმ მიზნით, რომ 2026 წლის 1-მარტიდან დადებითი შეფასების მქონე დაწესებულებები ჩართულიყვნენ ჯანმრთელობის დაცვის ერთიანი საინფორმაციო სისტემის შესაბამის განახლებულ მოდულში, რასაც ამბულატორიული სამედიცინო მომსახურების კაპიტაციური დაფინანსების ზრდა უნდა მოჰყვეს. თუმცა ამ დრომდე არც ცვლილება განხორციელებულა, არც უკუკავშირი ყოფილა, მათ შორის არ გაზიარებულა განმცხადებლებისთვის ინფორმაცია იმის თაობაზე, აკმაყოფილებენ თუ არა დაწესებულებები დადგენილ კრიტერიუმებს და რამდენად არიან მზად აღნიშნულ პროცესში მონაწილეობისათვის. გთხოვთ განგვიმარტოთ თქვენს ხელთ არსებული მონაცემების საფუძველზე ინფორმაცია იმის თაობაზე, თუ რამდენი პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულება ვერ შეძლებს თქვენ მიერ განსაზღვრული კრიტერიუმების დაკმაყოფილებას და ამასთანავე, გთხოვთ, განმარტოთ, არსებობს თუ არა მცირე ზომის ამბულატორიების (განსაკუთრებით რეგიონებსა და სოფლებში მოქმედი დაწესებულებების) ფუნქციონირების შეწყვეტის, ან დახურვის რისკი აღნიშნული კრიტერიუმების ამოქმედების შედეგად?
- პირველადი ჯანდაცვის სისტემის გაძლიერებისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა ოჯახის ექიმის ინსტიტუტის განვითარება. ამასთან, საქართველოში აღნიშნული სპეციალობა თანდათან კარგავს პროფესიულ მიმზიდველობას და პრაქტიკულად არაპრესტიჟულ პროფესიათა კატეგორიაში ექცევა.როგორ მიგაჩნიათ პირველადი ჯანდაცვა უნდა ასრულებდეს “მეკარიბჭის“ ფუნქციას ჯანდაცვის სისტემაში და სწორედ ამ რგოლზე უნდა მოდიოდეს პაციენტთა ნაკადის ძირითადი ნაწილი? თუ ასე ფიქრობთგთხოვთ, განმარტოთ რა კონკრეტული ღონისძიებები ხორციელდება ოჯახის ექიმების ხელშეწყობის, წახალისების, მათი პროფესიული გადამზადების და შრომის ანაზღაურების ზრდის უზრუნველსაყოფად?
- ამბულატორიული მომსახურების კაპიტაციური დაფინანსების ტარიფი განისაზღვრა 2013 წლის 21 თებერვალს, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის დანერგვისას და ერთ ბენეფიციარზე შეადგენს 1.98 ლარს. აღნიშნული ტარიფი მოიცავს რვა სპეციალისტის კონსულტაციასა და შესაბამის კლინიკურ-ლაბორატორიულ კვლევებს. გასულია 13 წელიწადი და აღნიშნულ პერიოდში მნიშვნელოვნად გაიზარდა როგორც ინფლაციის დონე, ასევე სამედიცინო მომსახურების შიდა სტანდარტებით განსაზღვრული ტარიფები. აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით - როგორ უნდა უზრუნველყონ მცირე ზომის ამბულატორიებმა, განსაკუთრებით რეგიონებსა და სოფლებში მოქმედმა დაწესებულებებმა, ფინანსური მდგრადობა და უწყვეტი ფუნქციონირება არსებული კაპიტაციური დაფინანსების პირობებში და იმ კრიტერიუმების დაკმაყოფილება, რომელიც დაუწესეთ გაზრდილი კაპიტაციური დაფინანსების (4.20 ლარი ერთ ბენეფიციარზე) მიღებისთვის?
- გაზრდილი კაპიტაციური დაფინანსების პირობებში იგეგმება თუ არა ექიმებისა და ექთნების მინიმალური შრომის ანაზღაურების სტანდარტის განსაზღვრა, ამასთან გათვალისწინებულია თუ არა აღნიშნული კატეგორიის პერსონალისთვის საათობრივი ანაზღაურების ზრდა, არსებული ეკონომიკური და შრომითი ბაზრის პირობების გათვალისწინებით?
- რეგიონებში, განსაკუთრებით მაღალმთიან სოფლებში, ოჯახის ექიმების მწვავე დეფიციტია, რაც პირველადი ჯანდაცვის მნიშვნელოვანი გამოწვევაა ხშირ შემთხვევაში, სწორედ გეოგრაფიული არა ხელმისაწვდომობის თვალსაზრისით. დროულ სამედიცინო დახმარებაზე შეზღუდვა ზრდის არასასურველი შედეგების, მათ შორის სიკვდილიანობის მაჩვენებლებს. რა კონკრეტული ნაბიჯების გადადგმას გეგმავთ რეგიონებში და განსაკუთრებით მაღალმთიან დასახლებებში, ოჯახის ექიმების დეფიციტის აღმოსაფხვრელად და პირველადი ჯანდაცვის სერვისების ხელმისაწვდომობის გასაუმჯობესებლად?
- საქართველოს რეგიონებში ამჟამინდელი მონაცემებით ფუნქციონირებს დაახლოებით 50 რეანომობილი, რომელთა ნაწილი პერიოდულად გადის სარემონტო სამუშაოებს. აღნიშნულ პერიოდში მუნიციპალიტეტებს არ ემსახურებათ შემცვლელი რეანომობილები, რაც კიდევ უფრო ამცირებს ხელმისაწვდომობას. არსებობს მუნიციპალიტეტები, როგორიცაა მესტია და ონი, სადაც მხოლოდ ერთი რეანომობილია, ხოლო ზოგიერთ მუნიციპალიტეტში საერთოდ არ არის უზრუნველყოფილი სერვისი. ამასთანავე, რეგიონებში არსებული ამბულატორიების ნაწილი ვერ აკმაყოფილებს შესაბამის სტანდარტებს - ხშირ შემთხვევაში არ არის ხელმისაწვდომი კომპიუტერული ტომოგრაფიის (CT) და მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფიის (MRI) აპარატურა. აღნიშნული ვითარება მნიშვნელოვნად ზრდის მოსახლეობის ჯანმრთელობისთვის არსებულ რისკებს, რადგან მოქალაქეები ხშირად დამოკიდებულნი არიან მხოლოდ ერთ რეანომობილზე. როდის იგეგმება მუნიციპალიტეტების უზრუნველყოფა რეანომობილების საკმარისი რაოდენობით, რათა ერთდროულად რამდენიმე პაციენტის გადაუდებელი ტრანსპორტირების საჭიროების შემთხვევაში არ შეიქმნას სიცოცხლისთვის საშიში ვითარება?
- გთხოვთ, წარმოადგინოთ ინფორმაცია, ბოლო 5 წლის განმავლობაში:
- რამდენი ნარკომომხმარებელი განიკურნა (მონაცემები წლიურად ჩაშლილი ფორმით)?
- ნარკოტიკული საშუალებებით, პრეკურსორებით ზედოზირების შედეგად რამდენი ადამიანის გარდაცვალება ფიქსირდება ყოველწლიურად?
- რომელ ეტაპზე ფიქსირდება უმეტესად გარდაცვალების შემთხვევები ნარკომოხმარების თუ ნარკოდამოკიდებულების (ქრონიკული) სტადიაზე?
- ყოველწლიურად რამდენი ადამიანი ხდება ნარკოდამოკიდებული (ახალი შემთხვევები)?
- როგორია ნარკოდამოკიდებულთა ასაკობრივი განაწილება?
ნარკოტიკული ზედოზირებით სიკვდილიანობის მაღალი მაჩვენებლის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიზეზად შეიძლება განიხილებოდეს ინფორმაციის ნაკლებობა როგორც კონკრეტული პრეპარატების, ისე ზოგადად ნარკომოხმარების რისკებისა და შედეგების შესახებ. სახელმწიფოს მხრიდან რატომ არ ვრცელდება მასშტაბური და სისტემური ანტინარკოტიკული საინფორმაციო კამპანია, განსაკუთრებით მოზარდებსა და ახალგაზრდებში, პრევენციისა და ცნობიერების ამაღლების მიზნით?